Ciekawą grupę zwierząt terrarystycznych stanowią jaszczurki. Nie budzą tylu skrajnych emocji co pająki, ropuchy czy węże, a stwarzają szerokie możliwości wyboru zarówno w odniesieniu do wielkości gadów, aranżacji biotopu, nakładów finansowych, jak i stopnia zaawansowania nabywcy. Większość jaszczurek nie wymaga przy tym czasochłonnej pielęgnacji, a podstawowy pokarm dla nich jest łatwo dostępny. Co więcej, większość gatunków wymaga żywego pokarmu (np. świerszcze, karaczany, szarańcze), po który klient musi do nas regularnie i często wracać (a jak już wróci, to jest szansa, że kupi dużo więcej).

    O czym należy pamiętać:

    • jaszczurki małe i średnie można są odpowiednie dla początkujących, duże zaś wymagają od właściciela większego doświadczenia;
    • terrarium powinno rosnąć razem ze zwierzęciem, młode osobniki czują się bezpieczniej na mniejszych przestrzeniach;
    • typ terrarium (wertykalne, horyzontalne) i aranżację biotopu dobieramy indywidualnie dla danego gatunku;
    • dieta zwierzęcia powinna być jak najbardziej urozmaicona, jaszczurki są wrażliwe na niedobory mineralno–witaminowe, więc niezbędna jest ich suplementacja; młode osobniki karmimy częściej niż dorosłe;
    • temperatura, wilgotność, wentylacja i światło (dla wielu jaszczurek również promieniowanie UV) to istotne parametry, które muszą być zapewnione i dostosowane dla danego gatunku;
    • dla większości jaszczurek w terrarium musimy zaplanować tzw. wyspę ciepła – najcieplejsze miejsce (pod promiennikiem), gdzie będę zażywać kąpieli „słonecznych”, a w terrarium utrzymujemy gradient temperatur;
    • chronimy zwierzęta przed bezpośrednim dostępem do źródła światła/ciepła – duże ryzyko poparzeń;
    • w okresie linienia niezbędne jest zwiększenie wilgotności w terrarium;
    • gatunki znajdujące się na liście CITES powinny posiadać świadectwo legalnego pochodzenia;
    • kupując zwierzę zwracamy uwagę na jego dobrą kondycję (nie może być wychudzone) i żywotność, brak urazów, deformacji i ubytków ciała, dobre wypigmentowanie. Oczy, nozdrza i okolice kloaki powinny być czyste;
    • rozpoznanie płci najczęściej wymaga wprawy, zwłaszcza w odniesieniu do młodych osobników; niewiele gatunków posiada wyraźne trzeciorzędowe cechy płciowe;
    • terraria wymagają regularnego sprzątania i okresowej wymiany podłoża;
    • jaszczurki wymagają specjalistycznej opieki weterynaryjnej, dlatego warto znać adres najbliższej lecznicy zajmującej się zwierzętami egzotycznymi.

    Oto niektóre gatunki jaszczurek polecane dla początkujących.

    Gekon (eublefar) lamparci (eublepharis macularis)

    Wielkość: 22–28 cm

    Średnia długość życia: 25 lat

    Aktywność: wieczorna (nie wymaga doświetlania UV)

    Biotop: pustynny lub półpustynny. Minimalistyczne urządzenie terrarium typu poziomego, niezbyt wysokiego, może to być nawet faunabox, niezbędna duża ilość kryjówek. Powierzchnię można zwiększyć wykorzystując tło strukturalne.

    Wilgotność: 50–60%

    Temperatura: 25–35°C, nocą niższa (ok. 18–20°C)

    Pożywienie: owady karmowe

    Co należy wiedzieć: dostępnych jest wiele odmian barwnych. Zwierzę bardzo delikatne, nie zaleca się częstego brania na ręce. Szybko się oswaja. Może odrzucać ogon (autotomia) w momencie zagrożenia. Oczy chronione powiekami. Łapy wyposażone w pazurki. Wymaga delikatnego podłoża, typu ręcznik papierowy czy mix ziemi i piasku (dość głęboka warstwa, 6–8 cm). Można utrzymywać grupę w chowie haremowym (osobniki muszą być podobnej wielkości).

    Potrzebujemy: terrarium o wymiarach 50x40x30 cm (jeden osobnik) lub 90x50x40 cm (grupa osobników), piasek, kamienie, korzenie, kryjówki (np. groty, łupiny orzecha kokosowego), tło strukturalne, lampę grzewczą, oświetlenie nocne (do obserwacji zwierząt), kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe i na wodę, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, mały faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Sałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Gekon (eublefar) gruboogonowy (Hemitheconyx caudicinctus)

    Wielkość: 17–25 cm

    Średnia długość życia: 15–25 lat

    Aktywność: wieczorna (nie wymaga doświetlania UV)

    Biotop: stepowy lub leśny. Minimalistyczne urządzenie terrarium typu poziomego, może to być nawet faunabox, ważna jest powierzchnia dna. Powierzchnię można zwiększyć wykorzystując tło strukturalne. Zwierzęta słabo się wspinają, także terrarium nie musi być wysokie. Niezbędne kryjówki.

    Wilgotność: 50–70%, regularne zraszanie terrarium

    Temperatura: zmienna sezonowo – okres zimowy ok. 20°C, latem 28–32°C

    Pożywienie: owady karmowe (podajemy wieczorem, usuwamy niedojedzone), okazjonalnie mysie oseski

    Co należy wiedzieć: dostępnych jest wiele odmian barwnych. Zwierzę bardzo delikatne, nie zaleca się częstego brania na ręce. Szybko się oswaja, jest ciekawskie, nie płochliwe. Może odrzucać ogon (autotomia) w momencie zagrożenia. Oczy chronione powiekami. Łapy wyposażone w pazurki. Gromadzi wodę w ogonie. Jako podłoża używa się włókna kokosowego lub mix ziemi i piasku. Można utrzymywać parę zwierząt lub grupę w chowie haremowym.

    Potrzebujemy: terrarium o wymiarach min. 40x35x35 cm (para) lub 80x45x35 cm (grupa), podłoże (włókno kokosowe, piasek), tło strukturalne, kamienie, kryjówki (np. groty, łupiny orzecha kokosowego), korzenie, lampę grzewczą, oświetlenie nocne (do obserwacji zwierząt), kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe i na wodę, płytki basen, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, mały faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Felsuma madagaskarska (Phelsuma madagascariensis) / Felsuma ozdobna (Phelsuma ornata) – cites! (oba gatunki)

    Wielkość: do 30/13 cm

    Średnia długość życia: 10–15 lat/5 lat

    Aktywność: dzienna (wymagają doświetlania UV)

    Biotop: tropikalny. Terrarium typu pionowego, przestronne, dużo zieleni, elementów do wspinania (bambus), podłoże utrzymujące wilgotność.

    Wilgotność: 70–80%, regularne zraszanie terrarium

    Temperatura: 25–28°C, pod promiennikiem 35°C, nocą niższa, ok. 20°C

    Pożywienie: papki, musy i przeciery owocowe, nektar kwiatowy, miód, owady karmowe

    Co należy wiedzieć: jaszczurki te zwane są „gekonami dziennymi”. Mają piękny, soczysty zielony kolor z barwnymi znaczeniami w okolicach głowy i grzbietu. szybko się oswajają, są łagodne i bardzo ozdobne. Wspinają się po szybie (palce zakończone przylgą). Skóra bardzo delikatna. Mogą odrzucać ogon (autotomia) w momencie zagrożenia. Bytują głównie w górnej części zbiornika, można je umieszczać w paludariach. Są silnie terytorialne. W naturze żyją w parach. W chowie również para lub samiec i 2 samice (u Ph. ornata zdarzają się utarczki między samicami).

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach min. 50x40x80 cm (para), podłoże, tło (np. z korka), sztuczne rośliny, ozdoby, kawałki bambusa, promiennik ciepła, lampę UV, zraszacz do terrarium, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe, poidło typu „wisząca kropla”, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, mały faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki UV do terrarium, podłoże do terrarium.

    Fot. Paweł Zarzyński

    Jaszczurka tęczowa (Holaspis guentheri)

    Wielkość: do 12cm (połowa długości przypada na ogon)

    Średnia długość życia: 5–7 lat

    Aktywność: dzienna (wymaga doświetlania UV)

    Biotop: tropikalny. Terrarium typu pionowego, dużo zieleni, elementów do wspinania, kryjówek. Podłoże utrzymujące wilgotność. Zwierzęta bytują głównie w górnej części terrarium. Tylna ściana pokryta korkiem zwiększy dostępną powierzchnię.

    Wilgotność: 50–80%, wymagane regularne zraszanie terrarium i dobra wentylacja

    Temperatura: 27–35°C, nocą niższa (ok. 15–20°C); zmienna zależna od pory roku (lato/zima odpowiadające porze deszczowej i suchej)

    Pożywienie: owady karmowe

    Co należy wiedzieć: szybko się oswajają, są łagodne. Bardzo ozdobne (pięknie wybarwione w czarne i tęczowe pasy). Mogą się poruszać lotem ślizgowym. Bardzo szybkie, zwinne, łatwo mogą uciec ze zbiornika. Raczej nie powinno się ich brać na ręce (delikatne). Wrażliwe na wychłodzenie. Można utrzymywać grupę w systemie haremowym.

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach min. 45x45x60 cm, podłoże, tło (np. z korka), sztuczne rośliny, ozdoby, kawałki bambusa, elementy do wspinania się, promiennik ciepła, lampę UV, zraszacz do terrarium, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe i na wodę, płaski basen, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, mały faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Jaszczurka pożera owada

    Anolis zielony (karoliński, czerwonogardłowy) (Anolis corolinensis)

    Wielkość: 45–55 cm (odmiana German giant do 60 cm)

    Średnia długość życia: 8–10 lat

    Aktywność: dzienna (wymaga doświetlania UV)

    Biotop: stepowy, suchy, półpustynny. Terrarium typu poziomego, duża powierzchnia dna.

    Wilgotność: 50–60%

    Temperatura: 26–30°C, nocą niższa 20–22°C

    Pożywienie: owady karmowe, mysie noworodki (60–70% diety), owoce, warzywa i pokarm zielony – zioła (30–40%)

    Co należy wiedzieć: wiele odmian barwnych. Szybko się oswajają, są łagodne, bardzo towarzyskie i ciekawskie. Bardzo charakterystyczne zachowania (np. tzw. waving, czyli machanie łapą). Można je brać na ręce i wypuszczać z terrarium na mieszkanie. Możliwość utrzymywania grupy osobników (system haremowy), ale muszą być podobnej wielkości.

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach 120×50–80/50–80 cm (pojedynczy dorosły osobnik; młody osobnik: 90x50x50cm), podłoże (piasek), tło strukturalne, korzenie, kamienie, promiennik ciepła, lampę UV, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe i na wodę, płaski basen, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: zwierzęta karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Anolis zielony (karoliński, czerwonogardłowy) (Anolis corolinensis)

    Jaszczurki te są nazywane „kameleonami Nowego Świata”.

    Wielkość: 14–22 cm

    Średnia długość życia: 3–5 lat

    Aktywność: dzienna (wymaga doświetlania UV)

    Biotop: typu półwilgotnego, zielony, z dobrą wentylacją; duża powierzchnia dna.

    Wilgotność: 60%

    Temperatura: 23–26°C, nocą niższa (20°C); pod promiennikiem 28–30°C

    Pożywienie: owady karmowe, mysie noworodki

    Co należy wiedzieć: intensywnie zielone ubarwienie; mogą zmieniać barwę pod wpływem temperatury. Samce mają czerwonawy fałd podgardzielowy oraz widoczne ciało jamiste na karku. Szybko się oswajają, są łagodne, bardzo towarzyskie i ciekawskie. Wspinają się po szybie (palce zakończone pazurkami, środkowe również przylgą). Wymagają elementów do wspinania i kryjówek. Konieczne jest podłoże utrzymujące wilgotność (torf). Zwierzęta bytują głównie w górnej części terrarium. Tylna ściana pokryta korkiem zwiększy dostępną powierzchnię. Można je brać na ręce i wypuszczać z terrarium na mieszkanie. Możliwość utrzymywania razem pary lub grupy osobników (samiec i 2–3 samice). Można je łączyć z felsumami.

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach min. 50x50x70 cm, korkowe tło lub korę, podłoże (torf), korzenie, sztuczne rośliny, promiennik ciepła, lampę UV, ozdoby, kawałki bambusa, elementy do wspinania się, zraszacz do terrarium, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe i na wodę, płaski basen, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Jaszczurka
    Jaszczurka

    Biczogon ozdobny (Uromastyx ornata) – CITES!

    Wielkość: 35–37 cm; widoczne różnice barw między płciami, samice brązowawe, samce barwne

    Średnia długość życia: 20 lat

    Aktywność: dzienna (wymaga doświetlania UV)

    Biotop: suchy, półpustynny. Terrarium typu poziomego, duża powierzchnia dna.

    Wilgotność: 30%

    Temperatura: 30–40°C, nocą niższa (ok. 20°C); pod promiennikiem nawet 50°C

    Pożywienie: osobniki dorosłe – rośliny (także susz), pędy, kwiaty, jako dodatek owady karmowe i soczyste dojrzałe owoce; młode osobniki – dieta mieszana, z przewagą owadów karmowych.

    Co należy wiedzieć: szybko się oswajają, wbrew swojemu wyglądowi są łagodne, nieagresywne, chętnie wchodzą na ręce. Możliwość utrzymywania pary lub grupy osobników (system haremowy). Czerpią wodę z pokarmu roślinnego, nie ma potrzeby umieszczania miseczki z wodą w terrarium. Nie są bardzo ruchliwe.

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach min. 150x60x60 cm, podłoże (piasek), tło strukturalne, kamienie, ew. sztuczne rośliny, promiennik ciepła, lampę UV, korzenie, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, susz roślinny, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Szyszkowiec zwyczajny (Cordylus cordylus) – CITES!

    Wielkość: 20 cm

    Średnia długość życia: 12–15 lat

    Aktywność: dzienna (wymaga doświetlania UV)

    Biotop: suchy, stepowy. Terrarium typu poziomego, duża powierzchnia dna; elementy do wspinania, tło strukturalne.

    Wilgotność: 40–50%

    Temperatura: 25–30°C, nocą niższa ok.17°C; pod promiennikiem 35°C

    Pożywienie: owady karmowe

    Co należy wiedzieć: jaszczurka posiada ciemno ubarwiony charakterystyczny kolczasty ogon. Młode osobniki szybko się oswajają, są łagodne. Nie wchodzą w konflikty z innymi jaszczurkami. Lubią się wspinać. Możliwość utrzymywania grupy osobników (system haremowy). Mogą odrzucać ogon.

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach min. 70x50x40 cm (harem – samiec i dwie samice), podłoże (piasek), kamienie, ew. sztuczne rośliny, promiennik ciepła, lampę UV, tło strukturalne, korzenie, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe, zraszacz do terrarium, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Scynk berberyjski (Eumeces schneideri)

    Wielkość: do 40 cm

    Średnia długość życia: 20 lat

    Aktywność: dzienna (wymaga doświetlania UV)

    Biotop: stepowy, półpustynny. Terrarium typu poziomego, duża powierzchnia dna, dobra wentylacja. Podłoże umożliwiające jaszczurkom kopanie, gruba warstwa, nawet 10 cm. Niezbędne kryjówki.

    Wilgotność: 30–40%

    Temperatura: 25–32°C, nocą niższa (ok. 20°C); pod promiennikiem nawet 40°C

    Pożywienie: owady karmowe, pokarmy roślinne i dojrzałe owoce

    Co należy wiedzieć: poszczególne podgatunki mogą różnić się wzorami na grzbiecie. Szybko się oswajają, są łagodne, wchodzą na ręce. Mogą odrzucać ogon (autotomia) w momencie zagrożenia. Świetnie kopią. Możliwość utrzymywania pary lub grupy osobników (system haremowy). Samce silnie terytorialne.

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach min. 100x50x50 cm (para), podłoże (piasek), kamienie, kryjówki, ew. sztuczne rośliny, promiennik ciepła, lampę UV, tło strukturalne, korzenie, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe i na wodę, termometr, higrometr, pęsetę do podawania owadów karmowych, faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepię, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.

    Ostajnica nakrapiana (Chalcides ocellatus)

    Wielkość: do 30 cm

    Średnia długość życia: 10 lat

    Aktywność: dzienna (wymaga doświetlania UV)

    Biotop: stepowy, półpustynny. Terrarium typu poziomego, duża powierzchnia dna, dobra wentylacja. Podłoże umożliwiające jaszczurkom kopanie (gruba warstwa, nawet 10 cm). Niezbędne kryjówki.

    Wilgotność: 50–60%

    Temperatura: 24–28°C, nocą niższa (ok. 24°C); pod promiennikiem 30°C

    Pożywienie: owady karmowe, pokarmy roślinne i dojrzałe owoce

    Co należy wiedzieć: szybko się oswajają, są łagodne. Świetnie kopią, wręcz „pływają” w piasku ze względu na budowę ciała. Możliwość utrzymywania pary lub grupy osobników (system haremowy). Samce nie są terytorialne. Młodych osobników nie trzymamy z dorosłymi (może dojść do kanibalizmu)

    Razem z jaszczurką oferujemy: terrarium o wymiarach min. 60x50x50 cm (harem – samiec i 2 samice), podłoże (piasek), kamienie, kryjówki, ew. sztuczne rośliny, promiennik ciepła, lampę UV, tło strukturalne, korzenie, kabel/matę grzewczą, miseczki karmowe i na wodę, termometr, higrometr, zraszacz do terrarium, pęsetę do podawania owadów karmowych, faunabox do transportowania zwierzęcia.

    Stałe wydatki: owady karmowe, preparaty mineralno–witaminowe, sepia, żarówki i świetlówki do terrarium, podłoże do terrarium.