Sinice ocalą pustynie!

Gdy zauważymy w akwarium sinice, oznacza to, że występują w nim w nadmiarze.

W każdym nawet najlepiej wyglądającym zdrowym akwarium występują sinice, lecz ich ilość znajdująca się tam we właściwych proporcjach w stosunku do innych hydrobiontów jest niezauważalna. Jednak są to organizmy, które w akwariach mogą występować inwazyjnie i stanowią wtedy dość niemiły problem. Porastają elementy dekoracyjne, podłoże i rośliny, zmieniając cały zbiornik i wydzielając przy tym nieprzyjemną woń.

Sinice nie występują tylko w wodzie. Charakterystyczny zapach, który czujemy, gdy ziemia po deszczu nasiąka, to efekt występowania w niej sinic. Tak samo pachnie piasek na plaży w czasie deszczu. Za sprawą sinic uwalnia się wtedy związek zwany geosminą i właśnie to jest przyczyną charakterystycznego zapachu.

Sinice pojawiły się na ziemi już w archaiku. Formacje powstające w procesie odkładania węglanu wapnia zwane stromatolitami są jednymi z najstarszych śladów występowania życia na ziemi.bacopa-monnieri

Ich niezwykłą zdolność przetrwania postanowili wykorzystać chińscy naukowcy z Instytutu Hydrobiologii Chińskiej Akademii Nauk w Wuhan, pracujący pod kierownictwem Chunxiang Hu. By zahamować postępujący proces pustynnienia terenów w Azji, zaprzęgli do pracy sinice. Otóż Chińczycy hodują sinice w stawach i w formie wysuszonej rozpylają nad pustyniami. Te tworzą włókna wrastające pomiędzy ziarna piasku. Taka konstrukcja wzmacnia powierzchniową warstwę piasku i osłabia proces erozji. Dodatkowo fotosyntezują i, pochłaniając z powietrza dwutlenek węgla, wzbogacają podłoże w materię organiczną. Chińscy naukowcy odkryli przy tym prawidłowość, że te zabiegi przyczynią się do znacznego ograniczenia wzrostu dwutlenku węgla w atmosferze.

Gąbki (Porifera) – najstarsze zwierzęta świata

To prymitywne organizmy beztkankowe. Swymi barwami i kształtem budzą zachwyt u akwarystów morskich. Występują na ziemi już 1,8 mld lat. Biomarkery wykazują, że gąbki pospolite pojawiły się w kriogenie, a gąbki krzemionkowe znalezione były w skamieniałościach edikarskich. Ich wiek datowany jest na 600 mln lat. Jednak nie są to tylko zwierzęta morskie. W słonych wodach do tej pory zidentyfikowano ok 8 tysięcy gatunków, a w wodach słodkich ok. 150 gatunków. Najstarszym zwierzęciem na świecie jest właśnie gąbka żyjąca w wodach Antarktydy. Wśród osiągających czasami 2 m gąbek z gatunku Scolymastra joubini występują osobniki żyjące na ziemi nawet 10 tysięcy lat.

Brahmi – niezwykłe właściwości zwykłej rośliny

Bacopa monnieri L. Pennel, znana też jako bakopą Monniera, to jedna z bardziej popularnych, łatwych w uprawie, łodygowych roślin akwariowych. Należy do rodziny Scrophulariaceae – trędownikowatych. To roślina zielna z licznymi płożącymi się pędami o długości 10-30 cm. W naturze występuje w Indiach, Wietnamie, na Sri Lance oraz na Florydzie. Rośnie na bagnach i terenach podmokłych. Cudowne właściwości lecznicze przyczyniły się do wytrzebienia jej z naturalnych stanowisk i ostatecznie została wpisana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów na listę gatunków zagrożonych.

W Indiach znana jest pod nazwą Brahmi (od imienia jednego z głównych bogów hinduskich – Brahmy) lub Jalanimba. W medycynie ajurwedy jest jedną z ważniejszych roślin leczniczych znaną od 5000 lat. W leczeniu stosowana jest jako środek poprawiający koncentrację, znoszący stany lękowe, w leczeniu padaczki i bezsenności. W medycynie zachodniej stosowana u dzieci cierpiących na ADHD oraz u osób po udarze mózgu, poprawiając ich funkcje poznawcze. Używa się jej również w leczeniu chorób neurodegradacyjnych, takich jak choroba Parkinsona czy Alzheimera. Działa przeciwgorączkowo i antyoksydacyjnie. Jest z powodzeniem stosowana przy leczeniu zapalenia skóry, cukrzycy, obrzękach, gorączce, stanach zapalnych stawów, kaszlu, anoreksji, dyspepsji i przy braku apetytu. Ma działanie przeczyszczające, adsorbujące. Jest rośliną działającą odtruwająco na organizm człowieka. We krwi działa jako związek chelatujący, usuwając z niej nadmiar metali toksycznych. Stosowana głównie do usuwania z organizmu metali ciężkich, takich jak chrom i kadm. Jest zaliczana do roślin adaptogennych i ułatwia przystosowanie się organizmu człowieka do niekorzystnych warunków środowiska.bacopa monnieri

Związkami leczniczymi w roślinie są: alkaloidy – herpestyna, bramina i nikotyna, związki fenolowe o właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych, flawonoidy (luteolina i apigenina) działające również przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, kwas betulinowy indukujący apoptozę komórek ludzkich nowotworów oraz fitosterole.

Średniowieczne dafnie

Rozwielitki są małymi (1-6mm) skorupiakami, dobrze znanymi każdemu akwaryście. Wykorzystywane są jako pokarm dla wielu gatunków ryb, płazów i innych zwierząt wodnych. Te małe bezkręgowce występują w słodkich wodach na całym świecie i stanowią ważny składnik zooplanktonu. Odżywiają się zawiesiną organiczną, glonami i bakteriami, odfiltrowując je z wody. W znacznym stopniu przyczyniają się do naturalnego samooczyszczania się zbiorników wodnych. Mają dość ciekawy sposób rozmnażania. W naturalnych warunkach samce pojawiają się okresowo, głównie przed zimą. Ich zadaniem jest zapłodnienie jaj zimowych, z których wylęgną się samice. Samice te będą rozmnażały się partenogenetycznie (bez udziału samców). Zjawisko to występuje okresowo i nosi nazwę heterogonii. Oprócz tego zdążają się również klony obligatoryjnie partenogenetyczne. Jaja szybkiego wylęgu noszone są przez samicę w komorze lęgowej umieszczonej na grzbiecie pod pancerzem. Samica uwalnia młode po osiągnięciu przez nie stadium, w którym zdolne są do samodzielnego życia. Złożone jesienią jaja, zdolne do obligatoryjnego spoczynku, zabezpieczone są chitynową osłonką (ephippium), która chroni je przed niekorzystnymi warunkami. Część jajek opada na dno i dostaje się do osadów dennych. W tym stanie oczekują na korzystne do wylęgu warunki.daphnia

Naukowcy z USA, badający osady denne w niewielkim jeziorze o nazwie South Center Lake w stanie Minnesota, natrafili na jaja dafni znajdujące się w dość głębokich osadach. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie to, że po badaniach datowania wieku metodą radiowęglową okazało się, że owe jaja zostały złożone w średniowieczu. By sprawdzić, jakie geny zawierają jaja, wyekstrahowano z nich DNA. Prowadzący badania dr Lawrence J. Weider spróbował pobudzić je do życia. Ku wielkiemu zdziwieniu wszystkich naukowców rozwielitki wykluły się.

bacopa monnieriBadaczy zdziwił również fakt, że dafnie średniowieczne funkcjonowały w nieco inny sposób niż dzisiejsze. Skorupiaki te, pochodzące z czasów na długo przed odkryciem Ameryki, posiadały zdolności do kumulowania w swoim organizmie fosforu. Współczesne rozwielitki tego nie robią. Powstało pytanie: dlaczego nastąpiła tak wielka ewolucyjna zmiana? Otóż proces rozwoju rolnictwa spowodował stopniowe zwiększanie się ilości fosforu w wodzie. Kolonizujący się osadnicy zaczęli stosować nawozy zawierające fosfor, który dostawał się do wody. W naturalnych zbiornikach wodnych fosfor był pierwiastkiem występującym w niewielkich ilościach, ale jest makroelementem niezbędnym do życia. Kilkaset lat temu rozwielitki były przystosowane do kumulowania tego kluczowego pierwiastka, ze względu właśnie na ten częsty jego deficyt. W dzisiejszych czasach wody są tak zanieczyszczone, że dostępność fosforu jest praktycznie nieograniczona. Pierwiastek ten, przedostając się do wód, powoduje intensywny rozwój glonów, które stanowią pokarm dla tych zwierząt.

Łatwy dziś dostęp do fosforu spowodował zanik zdolności jego kumulowania, ponieważ od co najmniej 200 lat zwierzęta nie mają potrzeby gromadzenia zapasów tego pierwiastka.

W ten oto sposób działalność człowieka spowodowała u dafni tak znaczne zmiany.

Przykład ten pozwala nam zrozumieć, że zanieczyszczając środowisko naturalne mamy bezpośredni wpływ na kształtowanie się oraz zmiany przystosowawcze organizmów żywych.

Całkiem prawdopodobne jest, że mówimy tutaj o najstarszym żywym zwierzęciu, jakie zostało do tej pory zbadane.