Tekst, rys. i fot.: Rafał Maciaszek „Kumak Shrimp”

    Artykuł archiwalny opublikowany drukiem w czasopiśmie Akwarium nr 1/2011 (143). Uwaga! Niektóre dane, zwłaszcza dotyczące systematyki, mogą być nieaktualne lub nieadekwatne do współczesnych uwarunkowań.

    W niniejszym artykule chciałbym podzielić się z Państwem moimi spostrzeżeniami i doświadczeniami hodowlanymi na temat krewetek z rodzaju Neocaridina i sposobem dziedziczenia przez nie ubarwienia. Na początku warto byłoby wyjaśnić kilka pojęć związanych z tym tematem.

    Krewetka posiada kilka rodzajów pigmentu:

    • podpigment będący ubarwieniem pancerzyka, pod mikroskopem wygląda jak naniesiona na białą kartkę papieru farba rozcieńczona wodą – np. niebieskie ubarwienie u odmiany barwnej Neocaridina cf. zhangjiajiensis znanej jako „Blue Pearl”.
    • pigment podstawowy – pigment leżący na pancerzyku, pod mikroskopem są to różnego rodzaju kleksy, np. rdzawo- brązowe plamki u „Blue Pearl”’.
    • pigment paska grzbietowego – rodzaj pigmentu prawdopodobnie tworzony z tzw. „minerałów”’ przyjmowanych z wody. W zależności od odmiany krewetki jest on biały lub szarawy (podobnie jak w przypadku pigmentu podstawowego może być ubarwiany przez podpigment, wtedy przyjmuje ubarwienie zbliżone do ubarwienia podpigmentu). Pod mikroskopem przypomina płatki śniegu, np. pasek grzbietowy u Neocaridina cf. heteropoda var. yellow.
    Neocaridina cf. zhangjiajiensis „Blue Pearl"

    Podstawowe odmiany barwne i ich odbarwienia u krewetek
    Neocaridina cf. zhangjiajiensis i Neocaridina cf. heteropoda.

    W świecie krewetek często spotkać się można z niebieską („Blue Pearl”) lub białą („White Pearl”) odmianą barwną Neocaridina cf. zhangjiajiensis. Hodując „Blue Pearl”, można zauważyć, że niektóre osobniki odbarwiają się na kolor bursztynowy. Przedstawia to rysunek 1. Odbarwienie to nazwane zostało nazwane „Amber Pearl” i nie zostało jeszcze utrwalone. W wyniku chowu wsobnego kolejne pokolenia „Blue Pearl” tracą intensywność niebieskiego ubarwienia, odbarwienia u nich w kierunku „Amber” są coraz częstsze i bardziej widoczne. Procesowi temu towarzyszy też zmiana ubarwienia siodełka od brązu przez zieleń i żółć do bieli. W którymś z kolei pokoleniu mogą pojawić się krewetki w ogóle nie przypominające już osobników wyjściowych, „Blue Pearl” będą białe. Następnie można zaobserwować utratę pigmentu podstawowego spowodowaną ustabilizowaniem podpigmentu (tzn. podpigment nie może się już odbarwiać i traci ubarwienie w ogóle). Ostatecznie otrzymać można krewetki „Full Rili”, w przypadku Neocaridina cf. zhangjiajiensis nazywane „White Pearl”. Są to krewetki posiadające podpigment ustabilizowany, białe/szarawe siodełko, biały/szarawy pigment paska grzbietowego (nie każda krewetka posiada pigment podstawowy, czy pigment paska grzbietowego), brak u nich pigmentu podstawowego. Jest to proces nieodwracalny. Krewetki te nie mogą powrócić do ubarwienia odmian posiadających podpigment nieustabilizowany tzn. z „White Pearl” nie da się otrzymać z powrotem „Blue Pearl”.

    Schemat odbarwień krewetek z rodzaju Neocaridina na kolor bursztynowy („Amber”)

    Najpopularniejsze ubarwienia podpigmentu Neocaridina cf. heteropoda

    Rysunek 2 przedstawia najpopularniejsze ubarwienia podpigmentu u krewetek Neocaridina cf. heteropoda. Na początku omówię dwa kwadraciki: żółty symbolizujący Neocaridina cf. heteropoda var. yellow i zielony symbolizujący jej odbarwienie. Standardowa krewetka „Yellow” spotykana w hodowlach posiada żółty podpigment i zazwyczaj żółty pasek grzbietowy, nie posiada jednak pigmentu podstawowego. W tym przypadku również chów wsobny przyczynia się do otrzymywania krewetek coraz mniej intensywnie ubarwionych na żółto (im mniej intensywnie ubarwiony podpigment, tym słabiej ubarwiony pigment paska grzbietowego) i o coraz dłużej trwających zielonych odbarwieniach. Procesowi temu towarzyszy również zmiana ubarwienia siodełka i u kolejnych pokoleń można zaobserwować je coraz bladsze, aż w końcu staje się szarawe. Forma „Full Rili” dla tej krewetki ma odcień szarawy.

    Schemat najpopularniejszych ubarwień podpigmentu u krewetek Neocaridina cf. heteropoda

    Odbarwienia „Blue Pearl” i „Yellow” nie zostały utrwalone. By utrwalić odbarwienie krewetka musi posiadać pigment podstawowy, który można ubarwić – w przypadku „Blue Pearl” obserwujemy pigment podstawowy, którego nie można ubarwić (a przynajmniej nie z taką wartością podpigmentu, z jaką obecnie można znaleźć te krewetki w hodowlach), z kolei standardowa „Yellow” nie posiada pigmentu podstawowego w ogóle.

    Wartość podpigmentu definiuję jako częstość tzw. „mieszania krwi” krewetek. Im częściej krzyżujemy między sobą krewetki mniej ze sobą spokrewnione, tym wartość podpigmentu staje się wyższa. Z kolei im trwalszy jest chów wsobny w stadzie krewetek, tym wartość podpigmentu jest niższa. Podpigment ustabilizowany posiadany np. przez krewetki „White Pearl” ma zatem wartość 0. Dodatkowo podpigment nie jest zawsze widoczny, jeżeli nie ma on dużej wartości. Wartość podpigmentu można ocenić po ubarwieniu pigmentu paska grzbietowego, który jest łatwiej ubarwić przez podpigment, niż pigment podstawowy – ubarwienie pigmentu paska grzbietowego jest bowiem zbliżone do ubarwienia podpigmentu. Aby jednak wystąpiła ta zależność, krewetka w ostatnim czasie nie może być poddawana stresowi np. nie powinna być aklimatyzowana w nowym zbiorniku. Krewetka musi być w pełni ubarwiona (np. ubarwienie nie powinno być obserwowane w czasie, kiedy w zbiorniku tej krewetki jest przez dłuższy czas zgaszone światło lub zostało ono zapalone zaraz po tym okresie).

    Neocaridina cf. zhangjiajiensis „White Pearl” - przykład krewetki o ustabilizowanym podpigmencie

    Pozostałe kwadraciki na schemacie obrazują inne odmiany barwne/odbarwienia Neocaridina cf. heteropoda, z których najpopularniejszą jest Neocaridina cf. heteropoda var. red popularnie nazywana „Red Cherry”, czy „Fire Red”. Krewetki zobrazowane przez te kwadraciki mogą posiadać pigment podstawowy, który można odbarwić, nadając im podpigment o dużej wartości. Zatem wszystkie odmiany barwne odpowiadające przedstawionym kwadratom można utrwalić.

    Linia kwadracików Black – Chocolate – Red – Orange

    Krewetka o słabym podpigmencie (mała wartość) łatwo może „przejść” z kwadracika położonego wyżej do niższego. Warunkiem, by otrzymać taką odmianę jest „wymieszanie” jej krwi w odpowiednim momencie z odpowiednią krewetką. Podpigment nie zostanie wtedy ustabilizowany. Zdarza się, że krewetka, która została użyta do „wymieszania krwi” nie posiada odpowiednio dużej wartości podpigmentu i, mimo uzyskania nowej odmiany barwnej, krewetki będą miały bardzo słaby podpigment i w następnych pokoleniach może się on ustabilizować.

    Linie kwadracików Chocolate – Purple i Red – Blue

    W hodowli krewetek „Red Cherry” (Neocaridina cf. heteropoda) najczęściej obserwuje się odbarwienia niebieskie. Z kolei u krewetek „Chocolate” obserwowane są odbarwienia fioletowe. Z przeprowadzonych rozmów z hodowcami z Tajwanu, którzy uzyskali niektóre z odmian, jak również mają dostęp do krewetek Neocaridina cf. heteropoda występujących w naturalnym środowisku, wynika, że ubarwienia objęte tymi liniami mają takie same znaczenie w linii kwadracików Black-Chocolate-Red-Orange, co odmiany Chocolate i Red. Oznacza to, że istnieje również linia Black-Purple-Red-Orange.

    Niektórzy tajwańscy hodowcy zaobserwowali również, że w kolejnych pokoleniach hodowlanych krewetek Neocaridina cf. heteropoda var. red wpuszczonych wcześniej do zbiornika naturalnego (w którym nie występują inne krewetki tego gatunku), skorupiaki te przyjmują niebieskie ubarwienie. Zaobserwowano również, że odbarwiają się na czerwono.

    W niektórych rzekach na Tajwanie występuje krewetka charakteryzująca się głównie niebieskim ubarwieniem (Neocaridina cf. ketagalan), według Tajwańczyków krzyżująca się z hodowlaną krewetkę Neocaridina cf. heteropoda var. red i innymi odmianami spotykanymi od dawna w hodowlach europejskich. Poza niebieską spotyka się również naturalne pomarańczowe, czerwone, brązowe i czarne odmiany tej krewetki.

    Linie kwadracików Chocolate – Blue i Red – Purple

    Oprócz niebieskiego Neocaridina cf. heteropoda var. red może mieć jeszcze fioletowe odbarwienie, natomiast krewetka „Chocolate” – niebieskie. Zdarza się, że odmiana pomarańczowa i czarna również mają swoje odbarwienia do fioletu czy niebieskiego. Zależy to od tego, jak dobrze została utrwalona dana odmiana. Odmiana słabo utrwalona będzie posiadała odbarwienie w kwadraciku leżącym na schemacie po skosie, natomiast odmiana dobrze utrwalona – w poziomie.

    Przykładowe zastosowanie schematu

    Wyżej pojawiła się informacja, że nie da się utrwalić zielonego odbarwienia Neocaridina cf. heteropoda var. yellow, jeśli ta nie posiada pigmentu podstawowego, który może zostać ubarwiony przez podpigment. Gdy skrzyżuje się krewetki „Red Cherry” i „Yellow” o zbliżonych wartościach pigmentu, to otrzymamy krewetkę spomiędzy tych odmian zwaną „Chocolate”. W momencie, gdy do krzyżówki użyjemy krewetki „Yellow” o silnym podpigmencie i „Red Cherry” o słabym podpigmencie, otrzymamy więcej krewetek „Chocolate” z zielonym podpigmentem, a jeśli użylibyśmy jeszcze silniejszej krewetki „Yellow” lub jeszcze słabszej „Red Cherry”, to możemy otrzymać z tej krzyżówki nawet sporo krewetek „Yellow”. W każdym razie z takiej krzyżówki można nadać odbarwieniu „Yellow” pigment podstawowy. Następnie dalsza selekcja polegająca na umacnianiu podpigmentu na krewetce (która dalej posiada brązowy pigment podstawowy) pozwoli na ubarwienie pigmentu, a zatem utrwalenie danej odmiany, potem zostaje tylko dopracować linię hodowlaną i mamy utrwaloną krewetkę „Green”.

    /Powyższe informacje, to zapis moich własnych obserwacji, a także obserwacji zaprzyjaźnionych hodowców z Polski, Niemiec, Szwecji, Włoch, Tajwanu i Indonezji./