Przyducha definiowana jest jako stan niedotlenienia organizmów żyjących w wodzie będący skutkiem zbyt niskiego stężenia tlenu w wodzie.

    Przyczyny

    Do stanu niedotlenienia dochodzi najczęściej, kiedy na skutek dużej ilości substancji organicznych i intensywnego rozwoju bakterii w ekosystemie wodnym następuje zużycie tlenu większe niż jego produkcja. A kiedy tak się dzieje? Jest wiele przyczyn.

    Akwarysta powinien zdawać sobie sprawę z roli, jaką pełnią rośliny w akwarium. To główni producenci tlenu, ale też jego konsumenci. Podczas dnia i przy zastosowaniu odpowiedniego oświetlenia rośliny pobierają z wody dwutlenek węgla (będący produktem rozkładu nagromadzonej w zbiorniku substancji organicznej) i produkują tlen, ale nocą lub w zaciemnieniu go pobierają. Jeżeli ta równowaga zostanie zaburzona, w konsekwencji może dojść do niedoborów tlenu w wodzie. Niedobór odpowiedniego dla rozwoju roślin oświetlenia może więc wywołać przyduchę. Ale nie tylko światło odgrywa tu swoją rolę. W opiece nad roślinami akwarysta powinien stosować racjonalne i odpowiednie nawożenie. Jeżeli ilość podawanych nawozów czy sposób nawożenia będą nieodpowiednie, rośliny nie pobiorą podanych substancji i skutek będzie podobny jak przy zaleganiu substancji organicznych pochodzenia zwierzęcego: kału, martwych zwierząt czy resztek karm. Zwłaszcza podanie roślinom w nadmiarze dwutlenku węgla prowadzi wprost do choroby ryb. Giną one przy stężeniu CO2 wynoszącym 28–30 mg/l. Wysokie stężenie dwutlenku węgla daje takie same objawy jak zbyt niskie stężenie tlenu. Niektórzy rozróżniają je jako dwie odrębne jednostki chorobowe: przyducha (zbyt niski poziom tlenu) i zatrucie dwutlenkiem węgla. Ze względu na zbliżony sposób zapobiegania chorobie, to rozróżnienie nie ma większego znaczenia.

    Przyducha
    Przyducha

    Do przyduchy może dojść również wtedy, kiedy rośliny lub glony w akwarium całkowicie przykryją powierzchnię wody. Wówczas wymiana gazowa jest bardzo utrudniona i również może prowadzić do niedoborów tlenowych w wodzie.

    Kolejną pośrednią przyczyną przyduchy jest przerybienie. Prowadzi ono do zalegania w wodzie reszt organicznych, których rośliny nie są w stanie zaabsorbować. Trzymając się pewnych ustalonych zasad odnoszących się do tego problemu (np. na 1 rybę o długości 5 cm powinno przypadać 2,5 l wody), nie należy zapominać o odstępstwach od nich. Istotne jest, aby np. ryby młode były podchowywane w akwarium z bardziej intensywnym napowietrzaniem. Ich zapotrzebowanie na tlen jest większe niż w przypadku ryb dorosłych. Również ilość roślin w akwarium podchowowym powinna być proporcjonalnie większa.

    Ślimaki w akwarium, a zwłaszcza niekontrolowany przyrost ich ilości w zbiorniku, również mogą pośrednio przyczynić się do wystąpienia choroby. Produkty przemiany materii tych zwierząt w zwiększonej masie nagle pojawiające się w akwarium, gdzie nie ma wystarczająco dobrego sztucznego nahttps://zoobiznes.plpowietrzania, odpowiedniej ilości roślin czy właściwej kontroli nad zbiornikiem, nieusunięte na czas i niezaabsorbowane przez rośliny, podobnie jak przerybienie prowadzą do choroby ryb.

    Nagły wzrost temperatury może również pośrednio wywołać objawy przyduchy. Ilość tlenu maleje wraz ze wzrostem temperatury wody.

    Kolejnym powodem powstania niedoborów tlenowych w akwarium mogą być filtry, zwłaszcza z wkładami torfowymi. Sprzęt do akwarium służący do zachowania równowagi biologicznej w akwarium powinien być kontrolowany i systematycznie czyszczony. Jeżeli dochodzi do gnicia filtra w wyniku zaczopowania albo do zatrzymania jego pracy na dłużej (12 godzin), należy go gruntownie przeczyścić, wkłady przepłukać lub wymienić.

    Podobnie rzecz ma się z podłożem, gdzie zalega substancja organiczna. Tu również wskazane jest systematyczne odmulanie podłoża, zwłaszcza z widocznych gołym okiem resztek karm, odchodów zwierzęcych, martwych części roślinnych czy innych organicznych zanieczyszczeń.

    Wreszcie – niewystarczające napowietrzanie lub całkowity jego brak. Napowietrzacz potrzebny jest szczególnie w godzinach nocnych oraz w zbiornikach tarliskowych, zwłaszcza tych pozbawionych roślin. To właśnie dla zapewnienia odpowiedniej absorbcji tlenu przez ziarna ikry tarlaki w charakterystyczny sposób wachlują płetwami nad złożoną ikrą. Niedotleniona ikra nie rozwija się prawidłowo, obumiera, a jeśli dochodzi do wylęgu, narybek jest słaby i wykazuje niższą przeżywalność.

    Przyducha
    Przyducha

    Objawy

    Niedobór tlenu prowadzi do zaburzeń funkcji życiowych zwierząt zamieszkujących zbiornik wodny lub jego część, spadek odporności, a nawet ich śnięcie. W przypadku długotrwałego utrzymywania się stanu niedotlenienia w akwarium następuje zahamowanie wzrostu ryb, utrata apetytu, zaburzenia w trawieniu pokarmów, a także otłuszczenie narządów wewnętrznych. Procesy tarła i rozwoju ikry również są zaburzone. Długotrwałe deficyty tlenowe prowadzą do utraty zdolności reprodukcyjnych u ryb i wrażliwości na choroby.

    Kiedy stężenie tlenu spada nagle, łatwo to stwierdzić, obserwując zachowania ryb. Zwierzęta wykonują gwałtowne ruchy, dusząc się, podpływają do lustra wody i tuż pod powierzchnią „dziobkują”, próbując pozyskać jak najwięcej tlenu z warstwy wody najlepiej natlenionej. Ryby stają się matowe, tracą kolory, ich pokrywy skrzelowe rozchylają się gwałtownie. Występują zaburzenia równowagi.

    Leczenie

    Jeżeli choroba zostanie zauważona i rozpoznana wcześnie i w zbiorniku nie padła jeszcze żadna ryba, należy w pierwszej kolejności stopniowo zwiększać przepływ wody przez kostkę napowietrzającą. Potem wykonujemy inne czynności przywracające równowagę w zbiorniku (odmulanie dna, czyszczenie filtra). Jeżeli jednak doszło do śnięć, całą obsadę należy odłowić i przenieść do zbiornika z dobrze natlenioną, uzdatnioną odpowiednim preparatem lub najlepiej odstaną wodą (choć trudno o to, gdy choroba pojawia się nagle). Ryby zwykle dochodzą do siebie dość szybko. Ponieważ są osłabione, dobrze jest podać im preparat witaminowy. Zbiornik macierzysty należy natomiast gruntownie oczyścić i doprowadzić do stanu równowagi biologicznej. Dopiero kiedy zostanie ona uzyskana, można na powrót ryby przenieść. Należy przy tym pamiętać, że samo napowietrzenie zbiornika nie przyniesie poprawy w dłuższym okresie. Właściwe, równomierne natlenienie wody w zbiorniku gwarantują przede wszystkim rośliny. Zapewnienie im właściwego wzrostu przez dobór odpowiedniego oświetlenia i nawożenia stanowi najlepszą profilaktykę. Nie należy oczywiście zapominać również o utrzymywaniu w zbiorniku właściwej higieny.